opieka
RODZIC W PRACY

Zwolnienie na opiekę nad zdrowym dzieckiem

Zwolnienie na opiekę nad zdrowym dzieckiem to uprawnienie pracownicze, dzięki któremu zyskujesz w ciągu roku dodatkowe i płatne dni wolne od pracy.


Dla kogo?


Uprawnienie to przysługuje pracownikowi wychowującemu dziecko w wieku do 14 lat. Oznacza to, że z prawa do opieki mogą skorzystać rodzice oraz inne osoby sprawujące opiekę nad dzieckiem (rodzice adopcyjni, zastępczy, opiekunowie prawni i faktyczni).

Jeśli pracujesz na umowie zlecenie lub o dzieło to niestety to uprawnienie Ci nie przysługuje, ponieważ w świetle przepisów Kodeksu pracy nie jesteś pracownikiem – jesteś zleceniobiorcą lub wykonawcą dzieła (reguluje to Kodeks cywilny).

Prawo do opieki nie zależy od:
– sposobu nawiązania stosunku pracy (u. o pracę, mianowanie, powołanie, wybór)
– rodzaju umowy o pracę
– wymiaru czasu pracy
– okresu zatrudnienia
– liczby dzieci.

W danym roku ze zwolnienia na opiekę może skorzystać jeden z zatrudnionych rodziców lub opiekunów. Ewentualnie rodzice mogą podzielić się opieką (np. po 1 dniu na rodzica).


Jak skorzystać?


OŚWIADCZENIE

Zwolnienie na opiekę to uprawnienie, a nie obowiązek. A zatem to rodzice decydują czy chcą skorzystać i które z nich skorzysta z opieki w danym roku. W tym celu do akt osobowych składają oświadczenie o zamiarze lub braku zamiaru skorzystania ze zwolnienia w celu sprawowania opieki.

Z uprawnienia możesz skorzystać w każdym roku kalendarzowym. Pamiętaj, że opieka niewykorzystana w ciągu roku przepada – nie przechodzi na następny rok ani nie przysługuje za nią ekwiwalent pieniężny.


WNIOSEK

Zwolnienie na opiekę nad zdrowym dzieckiem jest udzielane na Twój wniosek.

Przepisy nie regulują terminu w jakim należy złożyć wniosek.

Ponadto prośby o zwolnienie na opiekę nie masz obowiązku uzasadniać.

Pracodawca co do zasady nie może odmówić udzielenia zwolnienia, ale może nie wyrazić zgody na zwolnienie w terminie, o który wnioskujesz – np. Twoja nieobecność spowodowałaby poważne zakłócenia w zakładzie pracy. Odmowa jest dopuszczalna tylko w szczególnych okolicznościach leżących po stronie pracodawcy.

We wniosku powinno znaleźć się oświadczenie drugiego rodzica o tym, że nie będzie korzystał w danym roku ze zwolnienia na opiekę, ponieważ uprawnienie to przysługuje w ciągu roku tylko jednemu rodzicowi.


Wymiar

Z opieki można skorzystać w wymiarze 2 dni lub 16 godzin. Przy czym wymiar godzinowy opieki zależy od Twojego wymiaru czasu pracy:

PEŁNY WYMIAR CZASU PRACY – 2 dni lub 16 godzin

NIEPEŁNY WYMIAR CZASU PRACY – 2 dni lub liczba godzin proporcjonalnie do wymiaru etatu
(np. 1/2 etatu to prawo do 2 dni lub 8 godzin).

To Ty jako pracownik w pierwszym wniosku w ciągu roku decydujesz w jakiej formie będziesz korzystała z tego prawa – czy w dniach, czy w godzinach. Zatem masz prawo wybrać co jest dla Ciebie korzystniejsze.

Pamiętaj jednak, że jeżeli w pierwszym wniosku prosiłaś o udzielenie 1 dnia opieki to potem nie możesz już wnioskować o jej udzielenie w godzinach i na odwrót.

UWAGA: jeśli pracujesz w niepełnym wymiarze czasu pracy i jednego dnia pracujesz więcej godzin, a innego mniej (albo w równoważnym systemie czasu pracy) – wybór 2 dni zamiast wymiaru godzinowego może okazać się dla Ciebie opcją korzystniejszą

Wynagrodzenie

Za czas zwolnienia od pracy na opiekę należy się wynagrodzenie obliczone jak za urlop. A to oznacza, że przysługuje Ci 100% wynagrodzenia, tak jakbyś świadczyła pracę.


Podsumowanie

Zwolnienie na opiekę jest jednym z wielu uprawnień zagwarantowanych rodzicom w Kodeksie pracy.
O pozostałych przeczytasz we wpisie o 10 prawach dla mam wracających do pracy po macierzyńskim.

Podstawa prawna:
art. 188 oraz 1891 Kodeksu pracy